Penseelverpleging: Zo gaan je kostbare penselen jarenlang mee

Niets is zo frustrerend als een duur penseel dat na één schilderbeurt verandert in een harde stok of een uitgelubberde tandenborstel. In de winkel zie ik het vaak gebeuren: "Hij doet het niet meer," hoor ik dan. Maar negen van de tien keer ligt het aan het onderhoud.

Wil je dat je penselen hun vorm en veerkracht behouden? Volg dan deze vier stappen.

1. De eerste hulp: Wacht nooit

De gouden regel is simpel: laat verf nooit opdrogen in je penseel. Zodra je klaar bent (of even pauzeert), begint het onderhoud.

• Veeg eerst af: Pak een pluisvrije doek of een stuk keukenrol. Veeg de overtollige verf voorzichtig weg.
• De richting: Werk altijd van de huls (het metalen deel) naar de punt toe. Ga nooit tegen de haren in wrijven; daarmee breek je de structuur van de haren af.

2. Spoelen per verfsoort

De manier van spoelen hangt af van waarmee je schildert:

• Aquarel & Gouache: Deze verfsoorten lossen op in water. Spoel het penseel grondig uit in een pot met lauwwarm water tot het water helder blijft.
• Acrylverf: Acryl droogt op als plastic. Als er een restje verf bij de huls (het metalen randje) hard wordt, gaan de haren 'uitstaan'. Spoel dus extra goed bij de aanzet van de haren.
• Olieverf: Gebruik eerst een geurloze verdunner of een speciale penselenreiniger om de olie op te lossen. Pas daarna stap je over op zeep en water.

3. De dieptereiniging (Hét geheim)

Alleen spoelen met water is bijna nooit genoeg, er blijft altijd een filmpje verf achter. Gebruik een speciale penselenzeep. Deze zeep reinigt niet alleen, maar bevat vaak ook vetten die de haren (vooral natuurlijke) soepel houden.

• Maak de haren nat en wrijf het penseel voorzichtig over de zeep.
• Masseer de zeep met je vingers diep in de haren, tot aan de huls.
• Spoel af met lauwwarm water en herhaal dit tot het schuim weer hagelwit blijft.

4. Drogen en modelleren: De grootste valkuil

Hoe je een penseel laat drogen, bepaalt hoe hij er de volgende dag uitziet.

• Modelleren: Breng de haren met je vingers terug in hun oorspronkelijke model terwijl ze nog nat zijn. Zo 'onthoudt' het penseel zijn vorm.
• Liggend drogen: Zet penselen nooit rechtop in een pot om te drogen! Het water en de perongeluk achter gebleven pigmentkorreltjes lopen dan in de huls. Hierdoor gaan de haren uiteen staan en lost de lijm op (haren vallen uit) en gaat het hout van de steel zwellen (de lak bladert af).
• Mijn tip: Leg ze plat op een doek of laat de haren net over de rand van de tafel steken zodat er overal lucht bij kan.

Conclusie: Zie je penselen als een investering. Met vijf minuten extra aandacht na het schilderen, heb je er jarenlang plezier van!